Home
Wandelen in Charlois


Oude RaadhuisWim Leussink, Sjef van de Poel, Arthur van de Poel, Jan van der Ploeg. Wandelen in Charlois. Tien verrassende wandelroutes. Deelgemeente Charlois, i.s.m. Stichting Historisch Charlois. Rotterdam, 2005. ISBN 90 805484 6 4. Prijs 8,50 euro.

Zeven korte wandel­routes door zeven woonwijken, een 20 kilometer lange ‘groene’ route – voor minder fanatieke wandelaars in drie stukken gehakt. Het Rotterdamse Charlois heeft een boekje uitgegeven met wandelingen die de vele gezichten van deze deel­gemeente laten zien. Met aandacht voor stadsgeschiedenis en sociale woning­bouw van voor en na de Tweede Wereldoorlog en met het oudere verhaal van een kerkdorp aan de rivier. Maar ook met routes door ‘spannende’ buurten als de Millinx­buurt, waar Rotterdam de preventieve fouilleeractie uitvond.

Charlois – op zijn Rotterdams uitgesproken als Sjáárloos – heeft de pech dat het vooral met negatieve berichten in het nieuws kwam. In 2003 werd een jongen van dertien neergeschoten toen hij een sneeuwbal tegen de verkeerde auto gooide – een van de routes voert langs de plaquette op de plek van het misdrijf. En de Charloise Tarwewijk kennen we van zijn problemen met junks en dealers.

ZuiderparkDe EO wijdt er nu zelfs een tv-serie aan: ‘Een Betere Buurt!’ Acht jongeren van christelijke huize bivakkeren tachtig dagen in een groot pand midden in de Tarwewijk en ontwikkelen plannen die de buurt een oppepper moeten geven. De winnaar vangt tienduizend euro voor zijn project en een reis naar een zonbestemming – de relivariant van Big Brother. Het is kenmerkend: er zijn niet alleen problemen, maar er wordt ook iets aan gedaan. Charlois is enorm in beweging. De wet-oprekkende politieacties zijn een voorbeeld, net als het op slot zetten van sommige buurten voor armen en de stedelijke vernieuwing van naoorlogse wijken. De wandelroutes moeten het imago opkrikken: bewoners en gemeente­bestuur laten zien dat Charlois méér te bieden heeft.

 

Een geschiedenis die teruggaat tot de veertiende eeuw bijvoorbeeld. Een van de groene routes gaat langs de oude polder Charlois. Het is het verhaal van een middeleeuws rivier­land­schap: dijken en oude boerderijen, water, inpoldering, molens, overstromingen – bij de Elizabeth­vloed van 1421 verdwijnt het hele gebied tot aan de Biesbosch onder water. Ook op de wandeling door oud-Charlois zie je nog herinneringen aan het oude dorp.

 

Charlois is ook de geschiedenis van de Rotterdamse haven die in de negentiende eeuw ‘op Zuid’ ruimte annexeert voor schepen, industrie en opslag – soms wandel je langs de Maashaven en Waal­haven met uitzicht op de beroemde skyline van modern Rotterdam. Met de havens komen de havenwerkers uit Brabant, Drenthe en andere provincies met omvangrijke werk­­loos­heid. Er is een continu tekort aan woningen. Het kleine tuindorp Heijplaat – een van de wandelbestemmingen – wordt midden in de nog altijd bedrijvige Waalhaven opgezet met een strakke sociale hierarchie: wie bij de RDM promotie maakte, werd vriendelijk verzocht binnen de wijk naar een woning te verhuizen die bij zijn nieuwe stand paste.

 

Na de tweede Wereldoorlog volgt snelle uitbreiding om bewoners van de afgebrande binnenstad te huisvesten. Een noodwijkje is Wielewaal: eenlaagswoninkjes in het groen. Echte wederopbouwwijken zijn Pendrecht – ontwerp van de architecte Lotte Stam-Beese - en Zuidwijk – naar een stedenbouw­kundig plan van Willem van Tijen, medeontwerper van het Groot-Handelsgebouw op het Stationsplein. Van Tijen wilde de sociale cohesie bevorderen: het ‘saamhorigheidsgevoel’ was verloren gegaan. Ook toen al dus.

 

Op architectuurgebied is er in Charlois dus het nodige te zien: groene tuindorpen, Delftse School baksteenarchitectuur, het Nieuwe Bouwen van voor de oorlog, met industriële materialen als beton en staal, de modernistische stijl van de Nieuwe Zakelijkheid erna. Bekend is ook de Zuidpleinflat van Maaskant en Van Tijen. Zuidplein was ook het eerste overdekte winkelcentrum van Nederland. Er is recente hoogbouw, zoals Queen of South aan de Maashaven van architect Cees Reijers en retroarchitectuur in Zuidwijk.

 

Wandelen in Charlois: de charme van het kleine. Buurt­wandelingen zijn intiemer dan de toeristische highlight-trajecten, ze bieden een subtieler genoegen. Geen spektakel­stukken of de geschiedenis van koningen en keizers, maar het leven en de historie van gewone mensen in gewone buurten. Routes voor fijnproevers, eigenlijk. En de ‘beruchte’ Millinxbuurt? Probleem­wijk­toerisme heeft altijd bestaan. Als student verkenden wij in de jaren tachtig de wijk Brixton in Londen, waar een jaar eerder rassenrellen plaatsvonden. De Amsterdamse Bijlmermeer gaf bezoekers een plezierig gevoel van opwinding. Gevaar is sexy, vooral als het niet echt is.

 

Iedere wandeling heeft een kaartje met belangrijkste bezienswaardigheden, oriëntatiepunten en OV-haltes. Op bepaalde routes kun je in een watertaxi stappen. Het boekje is plezierig uitgegeven op stevig papier met ringband en in broekzak of handtas passend formaat. Veel foto’s, genoeg tekst – een kleine geschiedenis van Charlois.

 RvS  mrt 2006.

Joods Amsterdam. Donderdag 4 en vrijdag 5 mei 2017 vanaf de Nieuwmarkt.
Een wandeling door drie prachtige buurten met een tragisch verleden. meer...

Stadswandelkantoor op Facebook
Al jaren deelt Stadswandelkantoor het nieuws over onze activiteiten via Facebook. Meer..

Amsterdam acht keer anders
Acht themaroutes door rustige delen van vooral de binnenstad en iets doorbuiten. Meer

Wandelen met de CJP Cultuurkaart
Scholen kunnen voor hun CKV-lessen heel goed terecht bij Stadswandelkantoor. Voor historische en architectuurrondleidingen, mét Cultuurkaart-korting. Meer..

Meer Nieuws...
Stadswandelkantoor Amsterdam. City Walks Office Amsterdam. Stadtwanderungen Amsterdam. Rondleidingen, wandelen, fietsen.